John Cage.html



John Cage (ur. 5 września 1912 w Los Angeles, zm. 12 sierpnia 1992 w Nowym Jorku) - amerykański kompozytor współczesny. Jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci współczesnej kultury. W swych ekstrawaganckich realizacjach poszedł dalej niż jakikolwiek inny kompozytor współczesny. Przykładami "utworów", które zainicjowały dyskusję o granicach muzyki były Tacet 4'33" - 4 minuty i 33 sekundy ciszy, "granej" przez orkiestrę lub jakikolwiek instrument czy zespół, lub też Imaginary Landscape No. 4, w którym muzyką są dźwięki dobiegające z 12 radioodbiorników obsługiwanych przez 24 osoby regulujące długość fal oraz głośność. Wszystkie te dokonania nie były wygłupami, lecz miały, według kompozytora, istotne - filozoficzne i kulturowe - uzasadnienie. Od lat czterdziestych pozostawał pod wpływem filozofii Wschodu - buddyzmu Zen oraz księgi I Ching, która stała się dla niego uzasadnieniem słuszności wprowadzenia do kompozycji przypadku. Zrewolucjonizowało to muzykę w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, stanowiąc atrakcyjną alternatywę dla serializmu.

John Cage od dzieciństwa uczył się gry na fortepianie. Jego dalsza edukacja muzyczna obejmowała tradycyjne studia w konserwatorium Pomona College oraz własne poszukiwania twórcze w czasie licznych podróży. Cage odwiedzał kraje wschodnie: Filipiny, Koreę, Laos a nawet wyspy Riukiu i wyspę Kingmanriff na Pacyfiku. Był wegetarianinem. Mistrzami Cage'a byli Arnold Schönberg i Erik Satie, wiele idei zaczerpnął też od Henry Cowella. Z wpływów Schönberga wynikało dążenie do totalnej organizacji dzieła muzycznego (zobacz serializm) we wczesnych utworach. Pokrewieństwo z Satiem demonstrowało się odwrotną skłonnością, do swobody, zaprogramowanego chaosu, traktowania muzyki jako formy zabawy. Wpływy Cowella uwidoczniły się w intensywnym użyciu instrumentów perkusyjnych oraz preparowanych instrumentów. Właśnie preparowany fortepian stał się ulubionym instrumentem Cage'a. Cage wynalazł wiele sposobów jego preparowania, spośród których najbardziej pospolitym było zakładanie na struny stalowych nakrętek. Cała twórczość Cage'a związana była z muzyką elektroniczną. Cage znany był także z muzycznych eksperymentów łaczących gatunki muzyczne. Utwór Musicirus (Muzycyrk) jest mega-happeningiem, w którym wykorzystał wszystkie gatunki: od muzyki poważnej przez jazz i rock do musicalu, a to wszystko w połączeniu z pantomimą i filmem.

John Cage był także poetą, najpoważniejszy zbiór jego twórczości zawarł tłumacz Piotr Sommer w tomie O krok od nich. Przekłady z poetów amerykańskich (Wrocław 2006).

edytuj Bibliografia

Jerzy Kutnik John Cage, przypadek paradoksalny. Wydawnictwo Folium, Lublin 1993; Jerzy Kutnik Gra słów. Muzyka poezji Johna Cage'a. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1997; Vivo Magazyn Muzyczny, Rok VI, Wydanie specjalne, numer w całości poświęcony Cage'owi; Literatura na świecie, nr 1-2/1996, numer poświęcony Cage'owi.

edytuj Linki zewnętrzne

• m.in. wykaz utworów z komentarzami